Đồng Tâm – trong bão lửa sáng lên tình người.

ảnh dân làng Đồng Tâm ra đón chủ tịch thành phố ông Nguyễn Đức Chung

Trong thời gian qua, sự kiện Đồng Tâm đã thu hút sự quan tâm của dư luận cả nước. Vụ việc bắt đầu từ quá trình Bộ Quốc phòng thu hồi đất thuộc diện an ninh quốc phòng đề xây dựng sân bay Miếu Môn trên địa bàn các xã: Mỹ Lương, Trần Phú, Đồng Lạc (huyện Chương Mỹ) và xã Đồng Tâm (huyện Mỹ Đức).

Năm 1980, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ quốc phòng xây dựng sân bay Miếu Môn trên diện tích 50,03 ha thuộc 4 xã trên. Đến tháng 10 năm 2014, Bộ Quốc phòng giao cho Quân chủng phòng không không quân tiếp tục sử dụng làm vị trí đóng quân của lữ đoàn 28 (đất quốc phòng), với các mốc giới trên thực địa không thay đổi. Bộ quốc phòng đã thu hồi 50,3 ha đất do Quân chủng Phòng không không quân quản lý cho Viettel tiếp nhận quản lý, sử dụng vào đất quốc phòng A1, trong đó có 46 ha đất thuộc địa bàn bàn xã Đồng Tâm.

Trong quá trình quản lý, do buông lỏng kiểm tra, giám sát nên một số bộ phận cán bộ xã và nhân dân trên địa bàn có hành vi lấn chiếm, sử dụng đất không đúng mục đích trên diện tích đất quốc phòng. Khi Viettel tổ chức triển khai thi công dự án, một số công dân đã không nghiêm chỉnh chấp hành việc giải phóng mặt bằng để thi công mà đã có hành vi gây rối an ninh trật tự, dựng lều, đổ đá mạt làm đường, cắt loa truyền thanh của xã, buộc con em nghỉ học…

Theo đó, Công an thành phố Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án “gây rối trật tự công cộng” và tạm giữ 4 người có hành vi chống người thi hành công vụ là người dân Đồng Tâm. Tuy nhiên đã gặp phải sự chống đối của người dân, đỉnh điểm của vụ việc diễn ra khi nhân dân xã Đồng Tâm tập trung bao vây không cho xe ô tô của lực lượng chức năng ra khỏi địa bàn xã. Ngoài hành vi đập phá làm hư hỏng 05 xe ô tô, nhân dân đã bắt giữ 38 cán bộ huyện Mỹ Đức và cán bộ, chiến sỹ Công an thành phố Hà Nội tại thôn Hoành. Cùng với đó là hàng loạt hành vi khác như chặt cây to chắn đường vào làng và một số công cụ phương tiện để sẵn sàng chống trả khi lực lượng chức năng tổ chức phương án giải cứu số cán bộ bị bắt giữ trái pháp luật.

Mấu chốt vấn đề trong thời gian qua cũng đã được bàn luận nhiều, sự vụ dẫn đến mâu thuẫn xuất phát từ hai phía. Từ khâu quản lý, sử dụng đất đai không công khai, minh bạch và có nhiều dấu hiệu sai phạm; từ cách thức giải quyết vấn đề khiếu nại của nhân dân còn chưa thực sự hợp lý dẫn đến sự phẫn nộ của nhân dân. Và đồng thời cũng xuất phát từ người dân Đồng Tâm, hành vi mà họ thực hiện đậm màu sắc của người nông dân Việt Nam – nóng vội, vô pháp, vô thiên.

Xét về góc độ pháp luật có lẽ nên để những người làm công tác quản lý nhà nước thực hiện. Nhưng xét về góc độ nhân văn, có lẽ vẫn còn nhiều vấn đề để suy ngẫm. Trong đó, hình ảnh mà được dư luận quan tâm và ấn tượng nhất đó chính là: trong hiểm nguy, lực lượng CSCĐ mặc dù được trang bị công cụ phương tiện, được đào tạo bài bản để giải nguy trong những tình huống như thế này nhưng họ đã không sử dụng bạo lực với người dân; ngược lại, mặc dù trong bão lửa của sự nóng giận giam giữ trái pháp luật 38 cán bộ chiến sỹ nhưng người dân Đồng Tâm vẫn bố  trí một gia đình nấu ăn, cơm nước cho CBCS. Tình người, tình quân dân như cá với nước có lẽ vẫn thấm đẫm trong máu của những người con được sinh ra từ quần chúng và từ những người nông dân Việt Nam chân chất, hiền lành và giàu lòng yêu thương con người. Cán bộ Công an vì thực thi nhiệm vụ, bảo vệ bình yên cuộc sống, còn nhân dân Đồng Tâm phải chăng vì tức nước vỡ bờ, giận cá chém thớt, không nhận thức được phương hướng giải quyết vấn đề theo lẽ phải mà hành động theo bản năng, mang đậm màu sắc văn hóa làng xã Việt có tính chất cộng đồng cục bộ địa phương nên đã giữ người trái pháp luật kèm theo hàng loạt hành vi cản trở sự cố gắng phối hợp giải quyết vấn đề của chính quyền các cấp. Nói đến đây mới nhắc chúng ta nhớ tới câu ca dao:

“Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”

Quả rằng lời dạy của ông cha đã được truyền từ đời này sang đời khác và trở thành phẩm chất của con người Việt, làm nên vẻ đẹp nhân cách con người Việt.

Nhưng “đẩy thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân”. Bước ra từ cách cổng làng Hoành nói riêng, vụ việc xã Đồng Tâm nói chung là bài học cho các nhà quản lý và cả người dân Đồng Tâm. Những đối tượng cầm đầu chống phá, có hành vi sai phạm phải được xử lý nghiêm minh trước pháp luật. Đồng Tâm phải được xử lý thấu đáo, hợp tình hợp lý và không được để xảy ra các vụ việc tương tự khác nếu không “luật vua sẽ thua lệ làng”. Và trên hết, người cầm cán cân công lý, người được nhân dân giao cho quyền lãnh đạo phải thực sự gương mẫu, vì nhân dân mà phụng sự, phải lấy lợi ích nhân dân làm trọng và đừng bao giờ sợ “thua dân”. Tất cả đều xuất phát từ dân mà ra, người làm quan mà không giúp dân giải quyết được các nhu cầu bức thiết đặt ra thì chức quan đó cũng chỉ như khúc ruột thừa, có mà chẳng mang lại tác dụng gì.

Đối với người dân thay vì sử dụng bạo lực, đối đầu thì hãy sáng suốt lựa chọn cho mình phương thức giải quyết vấn đề, đòi hỏi quyền lợi hợp lý, được pháp luật bảo vệ, cũng không thể vì cái bức xúc cục bộ mà thiếu suy xét để trở thành những người vô pháp, vô thiên. Sai lầm về đường hướng dẫn đến hệ lụy cho bao nhiêu người, nhất là thế hệ trẻ, truyền thống cách mạng và văn hóa của một vùng quê…! Đồng Tâm còn đó bao chuyện phải nghĩ…

#T.T