Cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga năm 1917 sẽ mãi mãi đi vào lịch sử nhân loại như một sự kiện vĩ đại nhất của thế kỷ 20, đã thức tỉnh các dân tộc bị áp bức, soi sáng con đường phát triển, mở đầu thời đại mới – thời đại quá độ lên Chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới. Cách mạng Tháng Mười Nga vẫn luôn là niềm tự hào bất tận của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên thế giới nói chung là nguồn cổ vũ to lớn đối với cách mạng Việt Nam nói riêng.

Nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga được nhìn nhận từ nhiều phía: từ phía chủ quan và phía khách quan. Cuộc cách mạng đã biết lợi dụng hoàn cảnh quốc tế thuận lợi khi các nước đế quốc đang tham gia vào Chiến tranh thế giới thứ nhất, không có điều kiện can thiệp vào nước Nga. Tuy nhiên nguyên nhân chủ quan, những yếu tố trong nước vẫn mang tính chất quyết định nhất đến sự thành công của cách mạng và vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Nga là yếu tố tiên quyết cho thắng lợi đó.

Thành công của cách mạng Tháng Mười khẳng định rằng chỉ có cuộc cách mạng dưới sự lãnh đạo của một Đảng dựa trên nền tảng tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin giành chính quyền về tay giai cấp vô sản mới thực sự đem lại quyền lợi cho người lao động. Thắng lợi của cách mạng Tháng Mười thể hiện sự ưu việt của chủ nghĩa Mác-Lênin so với các trào lưu cơ hội, xét lại trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Vai trò lãnh đạo của Đảng đã được Mác, Ăng ghen, Lênin khẳng định và trong Cách mạng Tháng Mười Nga Lênin đã vận dụng rất thành công.
Đảng Công nhân dân chủ xã hội Nga là chính đảng của giai cấp công nhân Nga. Thành lập tháng 3 năm 1898 trên cơ sở hợp nhất các “Liên minh đấu tranh vì giải phóng giai cấp công nhân” ở Pêtecbua, Matxcơva và một số nơi khác. Ngày thành lập được coi là Đại hội I nhưng không hoạt động được. Tại Đại hội II năm 1903, khi thông qua Cương lĩnh và Điều lệ, Đảng phân chia thành 2 phái: phái đa số do Lênin đứng đầu gọi là “ Bôn-sê-vích “, phái thiểu số do Mactôp đứng đầu gọi là “mensêvich”. Tới Đại hội VI họp ở Praha năm 1912, những người bônsêvich cắt đứt quan hệ với mensêvich, thành lập Ban Chấp hành Trung ương do Lênin lãnh đạo và Văn phòng Nga của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Công nhân xã hội dân chủ Nga để chỉ đạo các công tác trong nước, thường gọi là Đảng bônsêvich. Đại hội VII năm 1918 đổi thành Đảng Cộng sản (Bôn-sê-vích) Nga. Đại hội XIV năm 1925 đổi thành Đảng Cộng sản (Bôn-sê-vích) toàn Liên bang.

Đảng Bôn-sê-vích tập hợp theo nguyên tắc tự nguyện của bộ phận tiên tiến nhất, giác ngộ nhất của giai cấp công nhân, nông dân tập thể và trí thức của đất nước. Giai cấp công nhân Nga có một đảng vô sản kiểu mới, đứng đầu là V.I.Lênin thiên tài, được vũ trang bằng học thuyết Mác – Lênin và Đảng Bôn-sê-vích đã tiến hành đấu tranh trực diện, quyết liệt, không khoan nhượng với các quan điểm phản động, sai trái. Thông qua cuộc đấu tranh tư tưởng, chống lại các quan điểm phản động của các trào lưu tư sản, tiểu tư sản và chủ nghĩa cơ hội, xét lại trong nội bộ Đảng Xã hội dân chủ Nga, bảo vệ chủ nghĩa Mác, cương lĩnh chính trị của Đảng, nâng cao giác ngộ cách mạng cho quần chúng khỏi những ảnh hưởng tư tưởng tiêu cực, lạc hậu. Chính việc hướng vào các vấn đề thực tiễn đang đặt ra, đặt trọng tâm vào công tác tư tưởng, Lênin và Đảng Bôn-sê-vích đã nâng cao uy tín chính trị, phát triển mạnh đội ngũ đảng viên, phát huy sức mạnh các xô viết địa phương nhằm tạo ra những tiền đề cho việc chuyển từ cuộc cách mạng dân chủ tư sản sang cuộc cách mạng vô sản. Giai cấp công nhân Nga vừa là động lực, vừa là người lãnh đạo cách mạng.
Đảng Cộng sản và Lê-nin đã vận dụng một cách uyển chuyển, khôn khéo, nhanh nhạy về chính trị, tiến công kẻ thù để giác ngộ và vận động quần chúng. Đảng Cộng sản và Lê-nin đã đánh giá đúng tình hình và chuyển biến cách mạng kịp thời, làm cho cách mạng nhanh chóng thành công. Đảng Cộng sản và Lê-nin đã kết hợp được cuộc đấu tranh cho hoà bình, đấu tranh giải phóng dân tộc và các dân tộc bị áp bức với cuộc đấu tranh cho chủ nghĩa xã hội thành một phong trào thống nhất.

Cách mạng Tháng Mười Nga là một mẫu mực kiệt xuất về chiến lược, sách lược và phương pháp cách mạng của giai cấp vô sản. Đảng Cộng sản Nga đã phân tích tình hình cách mạng một cách khách quan, đánh giá chính xác các yếu tố và điều kiện cách mạng, đề ra chiến lược, sách lược đúng đắn cho từng giai đoạn chuyển biến cách mạng như: vấn đề thời cơ cách mạng, thay đổi sách lược, vấn đề sử dụng bạo lực cách mạng, vấn đề lợi dụng và khoét sâu mâu thuẫn chủ yếu của địch…Có thể nói sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt, nhạy bén của Đảng về chiến lược, sách lược là điều kiện quyết định bảo đảm thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917

Cách mạng Tháng Mười là một tất yếu lịch sử, ước mong của loài người về một xã hội tốt đẹp, công bằng, bình đẳng, lần đầu tiên đã trở thành hiện thực. Lý tưởng của Cách mạng Tháng Mười và con đường thời đại do nó mở ra có sức lôi cuốn và cổ vũ hàng triệu, hàng triệu người vào cách mạng vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.
Đối với cách mạng Việt Nam, Cách mạng Tháng Mười Nga là ngọn đuốc soi đường cho dân tộc, có ý nghĩa vô cùng to lớn trên nhiều phương diện, cả lý luận và thực tiễn.
Vận dụng đúng đắn và có sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và những bài học quý báu của Cách mạng Tháng Mười Nga, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường giải phóng dân tộc và xây dựng một chính Đảng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động để lãnh đạo toàn dân tộc Việt Nam đi hết từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
Nhận thức vai trò lãnh đạo to lớn của Đảng , ngay từ tác phẩm “Đường cách mệnh” (1927), chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Trước hết phải có Đảng cách mệnh để trong thì vận động và tổ chức quần chúng, ngoài thì liên lạc với vô sản giai cấp và bị áp bức dân tộc mọi nơi. Đảng có vững cách mệnh mới thành công cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”.(1)
Trong tác phẩm “ Cách mạng Tháng Mười vĩ đại mở ra con đường giải phóng cho dân tộc” Người chỉ rõ thêm: “chỉ có sự lãnh đạo của một đảng biết vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước mình thì mới có thể đưa cách mạng giải phóng dân tộc đến thắng lợi và cách mạng xã hội chủ nghĩa đến thành công”.(2)
Đi theo con đường của Cách mạng Tháng Mười Nga, dân tộc Việt Nam đã tiến hành thắng lợi cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và hai cuộc kháng chiến vĩ đại chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, bước vào công cuộc đổi mới, Ðảng ta lãnh đạo phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa để xây dựng chủ nghĩa xã hội, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Sau hơn 30 năm đổi mới, Đảng ta đã xác định bước đi phù hợp nhằm tăng cường nội lực, tranh thủ thời cơ và sức mạnh bên ngoài, tiến bước vững chắc và kết quả đã thu được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.
Ðại hội XII của Ðảng Cộng sản Việt Nam với chủ đề “Tăng cường xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; phát huy sức mạnh toàn dân tộc, dân chủ xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”, xác định: xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh; do nhân dân làm chủ, có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản.
Thực tế lịch sử đã chứng minh tính đúng đắn trong nhận xét và vận dụng những bài học Cách mạng Tháng Mười Nga vào cách mạng Việt Nam đặc biệt là bài học về vai trò lãnh đạo của Đảng là đúng đắn
Nhìn lại chặng đường lịch sử đã qua, cho dù Liên Xô, Nhà nước do cách mạng tháng Mười sinh thành đã kết thúc sinh mệnh lịch sử. Lợi dụng sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô (cũ) và các nước Đông Âu, các thế lực thù địch và cơ hội trong nước và quốc tế đã, đang lớn tiếng bôi nhọ, phủ định những giá trị đích thực, ảnh hưởng và ý nghĩa quốc tế của Cách mạng Tháng Mười Nga, nhưng chúng ta không thể phủ nhận vai trò lịch sử to lớn của Cách mạng Tháng Mười Nga đối với thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, lịch sử vĩ đại cũng như giá trị lịch sử và tầm vóc to lớn của Cách mạng Tháng Mười Nga không gì có thể xoá nhoà được. Với tinh thần cách mạng, phương pháp xem xét khoa học, chúng ta có thể khẳng định rằng, mặc dù tình hình thế giới đang có nhiều biến động, nhưng không làm thay đổi nội dung, tính chất của thời đại ngày nay – đó là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, mở đầu bằng thắng lợi của Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga năm 1917 vĩ đại. Nói về ý nghĩa của Cách mạng Tháng Mười Nga đối với cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Giống như mặt trời chói lọi, Cách mạng Tháng Mười chiếu sáng năm châu, thức tỉnh hàng triệu, hàng triệu người bị bóc lột trên trái đất. Trong lịch sử loài người chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn và sâu xa như thế”(3)./.

(1) Sđd, tập 12, tr.267-268
(2) Sđd, tập 12, tr.303
(3) Hồ Chí Minh toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1980, tr.461.
T.Huyen